Wrzesień 1939 w Hajnówce: historyk IPN o bitwie w bibliotece
W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Hajnówce odbyło się spotkanie o początku II wojny światowej w regionie. Jacek Hryniewicki z białostockiego oddziału IPN pokazał, na jakich źródłach opierają się badacze, i omówił walkę 3. Pułku Strzelców Konnych z Niemcami z 17 września 1939 roku. Sala niemal wypełniła się miłośnikami lokalnej historii.
W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Hajnówce odbyło się spotkanie poświęcone początkowi II wojny światowej w regionie. O wydarzeniach z września 1939 roku opowiadał Jacek Hryniewicki, historyk z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku. W Czytelni dla Dorosłych niemal zabrakło miejsc.
Od meldunków do relacji świadków
Prelegent zaczął od warsztatu badacza: pokazał, na jakich źródłach opiera się wiedza o walkach z września 1939 roku. Omówił zalety i ograniczenia meldunków niemieckich oraz polskich, a także relacji spisywanych po latach przez uczestników walk. Ta część szczególnie zainteresowała regionalistów obecnych na sali.
Czytaj teżBartnictwo na Kurpiach: warsztaty w skansenie w NowogrodzieMarcin Kasperowicz, prezes Towarzystwa Przyjaciół Hajnówki, powiedział, że zaciekawiły go zwłaszcza strony, na których można znaleźć niemieckie meldunki z czasów walk wrześniowych. Zapowiedział, że sam przejrzy te dokumenty. Dodał, że w Hajnówce brakuje rzetelnych opracowań opartych na zweryfikowanych źródłach, dlatego takie spotkania są potrzebne.
Bitwa o Hajnówkę 17 września 1939 r.
Hryniewicki przedstawił ruchy wojsk i przemieszczanie się poszczególnych jednostek, tłumacząc powody takich, a nie innych decyzji. Potem przeszedł do najbardziej wyczekiwanego fragmentu, czyli walk 3. Pułku Strzelców Konnych w Hajnówce. Zestawił relacje cywilnych świadków z dokumentami niemieckimi i polskimi.
Historyk potwierdził, że kpr. Bolesław Bierwiaczonek z 3. PSK zniszczył jeden z pięciu niemieckich czołgów znajdujących się w Hajnówce. Walki toczyły się 17 września rano: Niemcy z 206. dywizji piechoty starli się w osadzie z kawalerzystami z 3. PSK. Bój był zacięty, uczestniczyli w nim także mieszkańcy.
Liczba czołgów zniszczonych przez Bierwiaczonka bywa w opracowaniach podawana inaczej. Polska Wikipedia w haśle o obronie Hajnówki wspomina o zniszczeniu czołgów na ul. Lipowej i na skrzyżowaniu z ul. Batorego oraz o ciężkim ranieniu kaprala. Relacja z hajnowskiego spotkania mówi o potwierdzeniu jednego czołgu.
Projekt, broszura i rajd rowerowy
Spotkanie zorganizowano w ramach projektu „Hajnowskie drogi do wolności. Wrzesień 1939”. Realizuje go Stowarzyszenie A la Longue we współpracy z biblioteką i przy wsparciu Urzędu Miasta Hajnówka. W ramach projektu wydrukowano broszurę opisującą bitwę o Hajnówkę.
Broszurę otrzymali uczestnicy rajdu rowerowego upamiętniającego obronę Hajnówki. Według relacji Bielsk.eu odbył się on 16 września 2026 roku, wzięło w nim udział ponad 230 osób, a trasa prowadziła do Bud, gdzie pochowany jest Bierwiaczonek.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Białymstoku.
Powiązane materiały
Muzyka bez zastrzeżeń w Hajnówce. Zagra legenda punka
Pięć zespołów z Podlasia, Polski i Białorusi wystąpi w piątek 25 września w Hajnówce w ramach klubowego cyklu Muzyka bez zastrzeżeń. Koncert w Mozaikarni przy ul. 3 Maja 42 rozpocznie się o godz. 17.00, a wstęp będzie wolny. Gwiazdą wieczoru będzie łódzka Moskwa, jedna z najważniejszych formacji polskiego punk rocka.
Zamek w Tykocinie: od ruin do odbudowy i prelekcja w Białymstoku
Zamek w Tykocinie, twierdza wznoszona za Zygmunta Augusta, po potopie szwedzkim popadł w ruinę i został rozebrany, a dziś stoi odbudowany. O archeologicznych odkryciach na jego wzgórzu opowie w białostockim Ratuszu przy Rynku Kościuszki 10 dr Wojciech Bis z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, współautor monografii o badaniach zamku.
Muzealnicy w Ciechanowcu: jak opowiadać historię dziś
W Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu 25–26 września 2026 roku odbyła się konferencja „Przyszłość przeszłości – Dziedzictwo w zagrożeniu”. Muzealnicy, historycy i samorządowcy rozmawiali o opiece nad zabytkami, o widzu jako pełnoprawnym uczestniku muzealnictwa i o tym, czy sztuczna inteligencja może pomagać w pracy z historią.
